Gönderen: 13-Temmuz-08 Saat: 15:14 | Kayıtlı IP

*BOSANMA SONRASI ÇOCUK PROBLEMLERI:

Anne ve babasinin ayrilmasi elbette çocuklari birinci dereceden etkiliyor; peki çocuklarin yaslarina göre ideal bir bosanma zamani belirlemek mümkün mü?

Uzun zamandir devam eden uykusuz geceler ve saatlerce süren tartismalar artik bir gerçegi açik etmisti: çocuklari disinda onlari baglayan bir sey kalmamisti. Her ne kadar bir müddet susarak problemleri çocuklarindan gizlemeyi basarmislardiysa da aksam yemeklerinde yüz ifadelerinde belirginlesen zoraki gülümseme çoktan onlarin da dikkatini çekmisti.

Bosanmaya dogru giden evliliklerde ebeveynler çogu kez çocuklariyla ilgili korku, süphe ve suçluluk duygusu arasinda gidip gelen karmasik bir ruh haline bürünürler: Acaba kutsal aile yapisini bir sekilde korumak mi daha iyi olur yoksa medenice (!) artik hiçbir anlami kalmamis bu iliskiye bir nokta koymak mi? Sadece kendi rahat ve huzurumu düsünmem çok mu bencil olur acaba? Bu sekilde yasayarak mi çocuklarimiza daha çok zarar veriyoruz, yoksa ayrilirsak mi daha kötü olur? Zihinlerini mesgul eden bu ve benzeri sayisiz soru onlari bir süredir epeyce hirpalamistir.

Sosyal bilimciler bu sorularin cevabini arastiradursun, anne ve babasi ayrilan çocuklarin büyük bir travma ile karsi karsiya kaldiklari ve hayatlarinin bundan sonraki önemli bir kismini ilave zorluklarla yasayacaklari tartismasiz bir gerçektir. Virginia Üniversitesi Psikoloji bölümünün yapmis oldugu bir arastirma çocuklarin özellikle bosanmadan hemen sonraki zaman diliminde bundan çok agir sekilde etkilendigini, ilk çözülmelerin ancak ortalama 2 yil kadar sonra basladigini ve nispeten normale geçisin ilk olarak ancak 6 yil sonra görülebildigini ortaya koymustur. Yillar sonra yasadiklari bu travmanin etkisini tamamen üzerlerinden atip kariyer yapmayi basaran çocuklar bulundugu gibi, hayatlarinin geri kalan bölümünde hep bu ezikligi birlikte tasiyanlar da mevcutmus. Bir sekilde sikintilari asarak normal hayata geçis yapmayi basaranlarda dikkat çeken bir nokta ise bunlarin genel olarak emosyonlarini (heyecanlarini) kontrol etmeyi ve degisik olaylarla karsilastiklarinda kendilerini baska insanlarin yerine koymayi (empati) oldukça iyi basaran kisilik yapilaridir.

   Bosanmadan sonra paylasilan sorumluluk

Elbette bosanma çocuklarla birlikte tüm aile fertlerine aci veren bir olaydir çogu kez. Ancak çocuklarin bundan en çok etkilendigi yine de tartisilmaz. Sayet bosanma kaçinilmaz bir son olarak görünüyorsa, çocuklarin yasayacagi sarsintiyi en aza indirmek ve özellikle ilk yillardaki sikintilarini daha kolay atlatmalarini saglayabilmek için ise anne ve baba ayrildiktan sonra da el ele verip gayret göstermelidir. En iyisi çocuga karsi sorumluluklari paylasarak yasamlarina devam etmeleridir. Sözgelimi baba, her ne kadar artik evde yasamiyorsa da, yine de her sabah oglunu/kizini kapinin önünden alip kresine kadar birakabilir. Bu tarz davranis çocugun zihninde olusan bulanik ve sallantili görüntüyü biraz olsun düzeltmeye yardimci olabilir. Bunun yaninda, çocuk her kimin yaninda yasiyorsa yasasin, her iki ebeveyn ile de sik sik bir araya gelmesi saglanmalidir. Bunun için, artik zaten aralari iyi olmayan ve belki de birbirlerini göresi bile kalmamis ebeveynlerin bir araya gelmesi zorunlu olmayip, çocugun iyi bir siralama ve plan çerçevesinde birkaç saatligine de olsa normalde yaninda yasamadigi anne ya da babasiyla sik aralarla birlikte vakit geçirmesi gereklidir.

Çocugun yasi ne ölçüde etkili? Korkudan nefrete kadar uzanan bir duygu karmasasi

Arastirmalar farkli yas gruplarindaki çocuklarin bosanmaya farkli tepki verdiklerini göstermistir. Degisik yas gruplarina göre anne babasi bosanan çocuklarin davranis profilini özetleyecek olursak:

0-2 YAS

Henüz birçok seyin farkinda olmadigi zanniyla bebeklik çagindaki çocuklarin bosanmadan en az etkilenecegi düsüncesi yanlistir. Bu yastaki çocuklarda bosanma sonrasi belirgin davranis degisiklikleri gözlenmistir. Daha çok aglama ve aglama nöbetleri, uyku ve beslenme bozukluklari, oyuncaklara karsi ilgisini kaybetme gibi davranislar en çok göze çarpanlar. Dolayisiyla bu yasta dahi bosanma sonrasi ayrilan esler sorumluluk paylasimi ve çocukla bir araya gelme planlamasini iyi yapmalidir. Bu sirada çocugun yaninda ise asla kavga ve tartisma ortamina girmemelidir.

3-6 YAS

Okul öncesi çagindaki çocuklar belki de bosanmadan en agir etkilenenler olarak görülebilir. Çocuklar bu yaslarda kendilerini hayatin dolayisiyla ailenin odak noktasi olarak görür. Bu düsünce onlari olasi bir bosanmadan sorumlu olduklari zanniyla suçluluk duygusuna iter. Çocuk akliyla ben akilli durmadigim için anne ve babam kavga ediyor, bunun için ayrildilar tarzinda düsüncelere bogulabilirler. Sonuçta yeniden yatagini islatmaya baslatma, parmak emme, yatmak için çoktan rafa kalkmis pelüs hayvanini ortaya çikarma siklikla görülen sorunlardir. Bu davranislar çocugun ne ölçüde korunmasiz ve yardima muhtaçlik duygusu içinde kivrandigini gösterir.

7-12 YAS

Bu yastaki çocuklar her ne kadar kendilerine sunulan bosanma sebeplerine anlayisli davraniyormus gibi görünse de aslinda yogun bir kaybetme duygusu içine bürünürler. Bununla birlikte bu yastaki çocuklar küçük yastakilerin aksine suçu kendi üzerlerine almaz ve anne-babalarini suçlarlar. Büyüklerine öfke duyar, hayal kirikligi yasar ve kendilerini reddedilmis olarak görürler. Yer yer anne ya da babadan birinin tarafini tutmak zorunda olduklari düsüncesiyle diger tarafa düsmanlik besleme gibi davranislar da ortaya çikabilir. Hemen hepsi bosanmayi takiben okulda sikinti yasar ve ders basarilari azalir.

Bu yastaki çocuklara bosanma ile ilgili sebepleri yalansiz olarak aktarmak en iyisidir. Onlara çocuk muamelesi yapmak yerine bir yetiskin gibi davranmalidir. Ayrica çogu çocuk aile içinde cereyan eden bu durumu arkadaslarindan ve ögretmeninden gizleme egiliminde oldugu için, okulda ortaya çikabilecek problemlerin biraz olsun önüne geçebilmek için ögretmenine mutlaka bilgi verilmelidir.

13-18 YAS

Bu da yine yanlis olarak bosanmanin en az etkili olabilecegi düsünülen bir yas grubudur. Oysa ki bu yaslarda zaten ergenlik çaginin problemlerini üzerinde tasiyan çocuk anne babasinin bosanmasi ilave bir stres faktörü ile karsi karsiya kalmis olacaktir. Ilk tepkileri genellikle anne ve babalarina daha mesafeli davranmaya baslamalari, ebeveynlerinden çocuk kendi arkadaslari ile vakit geçirmeleri ve aile içerisinde yasanan bu olaydan dolayi çevrelerine karsi utanç duyusu beslemeleridir.

Kiz çocuklar genellikle erkeklerden biraz daha hassas tepki verir. Anne-babasina karsi ortaya çikan güven kaybi nedeniyle karsi cinse karsi ilginin artmasi ve bir koruyucu erkek arkadasina sonucunda erken yasta cinsel tecrübe yasamasi olasi sonuçlardir. Erkekler ise daha agresif tepki verir. Dikkat edilmesi gereken ve beklenebilecek en önemli sonuç küçük yaslarda suç islemeye meyil ile islahevlerinin yolunu tutmalaridir. Hem kiz hem erkeklerde ilaç bagimliligina adim atma ve kendine zarar verme gibi daha ileri problemler de hesaba katilmalidir.