| Gönderen: 13-Temmuz-08 Saat: 15:16 | Kayıtlı IP
|
|
|
*ALT ISLATMA:
Çocuklar genellikle 18-24 aylar arasi tuvalet egitimi almaya hazirdir. Gelisimi normal olan çocuklarin bir çogu 2-3 yas döneminde tuvalet gereksinimini haber verir, ancak bu yaslarda organlari üzerinde tam kontrol saglayamadiklari için zaman zaman altlarini islatabilirler. Bu nedenle, 4 yasina kadar arada sirada görülen altini islatma davranisi normal karsilanabilir. Çocugun gelisimi normalse, tuvalet egitimini normal dönemde aldiysa ve 4 yasinda olmasina ragmen gece veya gündüz altina kaçirma davranisi zaman zaman da olsa devam ediyorsa, çocugun duygusal bir sorunu var demektir. Bu nedenle, anne-babalarin kritik yaslarda ortaya çikan bu davranisi çok iyi takip etmeleri gerekir. Aileler genellikle 'normal kabul edilen alt islatma davranisi' ile 'uyum bozuklugu olarak kabul edilen alt islatma davranisi' arasinda ayirim yapmanin zor oldugunu ifade eder. Anne-babalar asagidaki kriterleri göz önünde bulundurarak bu ayirimi daha kolay yapabilirler. Asagidaki kriterler karsilaniyorsa, çocugun, 'alt islatma' davranisi, bir uyum ve davranis bozuklugu olarak kabul edilmeli ve bir uzmandan yardim alinmalidir; çocugun, - fiziksel, hareket, dil ve zeka gelisimi normalse, - tuvalet egitimini aldiysa, - 4 yasindaysa, - aralikla da olsa gece ve/veya gündüz altina kaçirma davranisi varsa, alt islatma davranisi psikolojik bir soruna isaret ediyor demektir.
Alt islatma davranisi her zaman psikolojik bir sorundan kaynaklanmayabilir; organik bir bozukluk olup olmadigi mutlaka saptanmalidir. Bunun disinda atesli hastaliklar ve idrar yolu enfeksiyonlari da altini islatma davranisina yol açabilir; bu durumlarda ortaya çikan altini islatma davranisi kisa süreli ve geçicidir.
Bazi anne-babalar çocuklarinin bilinçli olarak altlarini islattiklarini düsünebilir. Bu nedenle çocuklarini yargilayan, suçlayan, hatta cezalandiran aileler vardir. Oysa, çocuklarin büyük bir çogunlugu, bilinçli olarak altlarini islatmazlar. Bilinçli olarak islatsalar bile, çevrelerine bir mesaj vermek için, yani rahatsiz olduklari durumlari ifade etmek için bunu yaparlar. Her iki durumda da ailelerin, cezadan ve suçlayici tavirlardan uzak durmalari gerekir. Bu tip baskici tutumlar sorunu artirmaktan baska bir ise yaramaz. Çogunlugu bilinçsizce ortaya çikan bu davranisi anlamak için alta kaçirma davranisinin nasil olustugunu bilmek gerekir; vücudumuzdaki kaslarin bir kismini kendi irademizle denetleyebiliriz, ancak bir kismi irademiz disinda hareket eder. Herhangi bir duygusal sorun yasadigimizda, kaygi, korku veya gerginlikle idrar torbasini meydana getiren kaslar da vücudumuzdaki diger organlarin kaslari gibi harekete geçebilir. Tuvalet egitimini yeni almis çocuklar bu organin kaslari üzerinde yeterince kontrol saglayamadiklari için altlarina kaçirirlar. Çocuklarda 'alt islatma' davranisinin geceleri daha çok görülme sebebi de, çocuklarin bu kaslari gece daha zor kontrol edebilmeleridir.
Birçok uyum ve davranis bozuklugunda oldugu gibi 'altini islatma' davranisi da sorunu gidermeye çalisan anne-babalarin yanlis tutumlari nedeniyle, - tirmanarak artabilir, - tirnak yeme, dikkat daginikligi, kiskançlik gibi yeni uyum ve davranis bozukluklarinin ortaya çikmasina neden olabilir, - öz-güven eksikligi, içe kapaniklik, asiri kaygili olma gibi sorunlarin ortaya çikmasina katkida bulunarak kisilik gelisimini olumsuz etkileyebilir.
'Alt islatma sorunu' olan çocuklarin anne-babalari asagidaki konularda dikkatli davranarak, sorunun artmasini ve yeni sorunlara sebebiyet vermesini engelleyebilirler. Sorunun çözümü için; temelinde neler yattigini bulmak ve sebepleri ortadan kaldirmak için ise mutlaka profesyonel yardim almalari gerekir. Lütfen, 4 yasindan sonra devam eden alt islatma davranisini önemseyin ve çevrenizden önerilen yöntemler ve kulaktan dolma bilgilerle hareket etmek yerine bir psikologa basvurun. Her çocugun altini islatma davranisinin altinda yatan sebepler farklidir ve bu sebepler ancak titizlikle çalisilarak ortaya çikarilabilir. Alt islatma davranisinin çok yaygin bir sorun olmasi, geçici ve önemsiz oldugu anlamina gelmez, aksine ileriki yaslarda okul basarisizligindan, içe kapanikliga kadar pek çok önemli soruna neden olabilimektedir. Ailelerin altini islatma davranisi olan çocuklarla ilgili dikkat etmesi gereken konular ve kaçinmalari gereken tutumlar asagida özetlenmistir;
- sorunu çözmek için baskici ve asiri disiplinli tutumlardan, - çocugun bu durumunu kardesleri dahil baskalariyla onun yaninda paylasmaktan, - alayci ve küçümseyici tavirlardan, - altini islatma davranisi için çocugu cezalandirmaktan, - bu davranisin ortadan kalktigi durumlarda çocugu ödüllendirmekten*. - bu davranis nedeniyle ortaya çikan sorunlardan (çamasir vb.) sikayet etmekten, - bu davranisi olmayan çocuklarla çocugu kiyaslamaktan, - altini islatmasini bahane ederek çocugun taleplerini reddederek yiyecek ve içeceklerine sürekli kisitlamalar getirmekten ve* - tuvalete tutmak için çocugun gece uykusunu çok sik bölmekten kaçinmalari gerekmektedir.
Ödüllendirme, gece tuvalete tutma ve içecek kisitlamasi, 'alt islatma davranisinin' bir uyum ve davranis bozuklugu olarak kabul edilmedigi durumlarda, bazi uzmanlar tarafindan belirli bir süre uygulanmak kosuluyla, önerilebilmektedir. Bu yöntemler, 'alt islatma davranisinin' bir uyum ve davranis bozuklugu olarak kabul edildigi durumlarda, çok nadiren bazi çocuklarda davranisi unutturmakta ise yarayabilir, ancak sorunu çözmekten çok baskiladigi (unutturdugu) için saglikli ve kalici bir çözüm yaratamamaktadir. Bu durumlarda, sorunun sebebi ortadan kalkmadigi için, sorun ya bir süre sonra yinelenmekte veya kendini yeni bir soruna birakmaktadir.
|