Gönderen: 13-Temmuz-08 Saat: 15:44 | Kayıtlı IP

*AFAZI:

Afazi, beyinde meydana gelen hasar sonucu, dil ve konusmanin bozulmasi ve anlasilamamasidir. Afazi, santral sinir sisteminde kazanilmis hasar, beyin krizi, beyin travmasi, intracranial tümörler, bakteriyel enfeksiyonlar, viral enfeksiyonlar, beyin apseleri, veya serebral zehirlenmeler sonucu ortaya çikabilir.

Insan beyninde dil islevleri için özel alanlar mevcuttur.Bu alanlar; sag elini kullanan kisilerin hemen tamaminda sol beyin yarisinda, sol elini kullananlarda ise en az %75 oraninda yine soldadir. Konusma merkezi sol beynin ön (frontal) lobunda,anlama merkezi yan (temporal) lobunda bulunur. Yazma ve okumayla ilgili merkez ise yan-üst (parietal) lobdadir. Bu merkezler arasinda çok yönlü ve zengin baglantilar vardir. Bu baglantilar sayesinde dil islevleri birbirleriyle bagintili olarak kullanilabilirler.

Çesitli beyin hastaliklarinin seyri sirasinda bu merkezler ve baglantilari etkilenebilir. Bunun sonucu olarak çesitli örnekte dil bozukluklari ortaya çikar ki, bunlara genel olarak afazi de denmektedir.

Çok farkli sekillerde ve derecelerde afazi tipleri bulunmaktadir. Genel olarak afaziler 3 gruba ayrilir:

*Konusmanin akici oldugu, anlamanin zayif oldugu duyusal afaziler,
*Konusma akiciliginin zayif, anlamanin tam oldugu motor afaziler,
*Konusma ve anlamanin tamamen bozuldugu total afaziler.

AFAZI TIPLERI:

Klinikte en sik görülen afaziler Broca afazisi, Wernicke afazisi ve bunlarin ikisine ait belirtileri birlikte gösteren total veya global afazidir.

Broca afazisi : Motor afazi veya ekspresiv afazi de denir. Lezyon Broca alani ve çevresindeki kortikal ve subkortikal yapilari içeren anterior Rolandik yerlesimli bir lezyondur.

Broca afazisine tutuk (non-fluent) afazi adi da verilir. Agir sekillerinde hasta hiç konusamaz. Daha hafif sekillerinde birkaç kelime veya grameri eksik olan kisa cümle parçaciklari söyleyebilir. Buna telgraf seklinde konusma denir. Bir kisminda dua ve sarki gibi konusmanin otomatik yönüyle ilgili beceriler bir ölçüde korunmus olabilir.

Hasta söyleneni ve yazilani anlar. Fakat yazi yazmasi bozulmustur.

Hasta düsündügünü söyleyememekten ötürü sikinti içindedir. Konusmaya çalisirken yaptigi yanlislarin da farkindadir.

Lezyon motor kortekse yakin oldugundan Broca afazisi çok sik olarak sag hemiparezi ile birliktedir.

Wernicke afazi : Eskiden sensorel afazi veya reseptiv afazi adi da verilen bu konusma tipinde lezyon Wernicke alani civarindadir, yani böyle bir hastada beynin arka bölümünde bir lezyon düsünmelidir.

Bu tip afazinin önde gelen özelligi hastanin söyleneni anlamamasidir. Bazi kisa emirleri anlayip yerine getirse bile daha karmasik, birkaç kademeli emirleri anlamaz. Hasta kendisinden yeni bir sey istendigi zaman yine ilk söylenen seyi yapar. Bu ilk emre takilma haline perseverasyon denir.

Wernicke afazisi, Broca afazisinin tersine, akici (fluent) bir afazidir. Hasta bol ve akici bir sekilde konusur. Fakat baskalarinin söyledigini anlamadigi gibi kendi söyledigini de anlamaz. Konusmasi anlamsizdir. Bir kelimenin yerine yanlis bir kelime kullanir (verbal parafazi) veya o dilde bulunmayan anlamsiz kelimeler icat eder (jargon, neolojizm). Bu konusma sekli sizofrenlerin konusmalarini hatirlattigindan kisi akil hastasi sanilabilir.

Hasta yazili metni okuyup anlayamaz. Yazi yazabilir, fakat yazisi konusmasi gibi anlamsizdir.Söyleneni tekrarlama ve objeleri adlandirma bozuktur.

Hastalar konusurken yaptiklari yanlislarin farkina varmazlar.

Global afazi: Total afazi adi da verilmektedir. Hastanin anlamasi, konusmasi, yazmasi, okumasi, söyleneni tekrarlamasi ve objeleri adlandirmasi hep birlikte ve degisik derecelerde bozulmustur.

Total afazi genellikle a.carotis interna veya a. cerebri media tikanmalari gibi dominan hemisferde büyük bir alani içine alan lezyonlarda görülür. Tabloya hemipleji ve hemiparezi de eslik eder.

Iletim afazisi : Kondüksiyon afazisi de denir.Konusmanin anlama yönü ile ilgili bölgeyi Broca alani ile birlestiren fasciculus arcuatus adi verilen lif demeti ve anguler girusu içine alan lezyon sonucu ortaya çikar.

Bu afazi tipinin en önde gelen özelligi söyleneni tekrar etmenin çok bozuk olmasidir. Buna Wernicke afazisinin bazi unsurlari degisik derecelerde eslik edebilir.Hasta literal parafazik yaklasimlarla konustugu için konusma tutuktur; ilk bakista Broca Afazisi ile karistirilabilir.